Monday, 27 April 2020

አንበሳና ጣዎስ




አንበሳና ጣዎስ



ወንድሙ መኰንን፣ ኢንግላንድ፣ 27 April 2020

በአማርኛ ጣዎስ (peafowl) እንደምትባል፣ ወንድማችን አቶ ምስጢረ ኃይለሥላሴ ነበር ከሳቴብርሀን መዝገብ ቃላትን አገላብጦ ያስተማርኝ ። እስካሁን ምንነቷንም ገዶኝ ሳላውቅ፣ ላውቃትም ጉጉት አድሮብኝ ባለመፈልግ ብዙም አልተጨነቅኩበትም ነበር። እንዳልምል፣ ሰር ዴቪድ አተንቦሮን (Sir David Frederick Attenborough) ስለምከታተል የበርማዋንም፣ የደቡብ ምሥራቅ ኤሲያዋንም፣ የኮንጎ ስምጥ ሸለቆዋንም አኗኗርና አረባብ በቢቢሲ ናሽናል ጂኦግራፊ ለጠቅላላ ዕውቅት ተከታትዬለሁ። ከአገሬ ጋር የሚያገናኛት ስለሌለ በአማርኛ ስም ይኖራት አይኑራትም ለማወቅ ጓጉቼ አላውቅም ነበር።  ወንድማችን ከነገረኝ በኋላኝ፣ የግዕዝ መዝጋበ ቃላትን ሳገላብጥ፣ ጣዎስ ጉብ ብላ አገኘኋት። በማስሊያ (computer) መስመር መዝገበ ቃላትም ላይ (online) ስፈልጋት እዚያም ጣዎስ ሁና ተገኘች ። እስካሁን አላውቃትም ነበር። ከአሁኑ ጀምሮ ግን አውቃታለሁ። ገዚዎቼ ሰንደቄ ላይ እንዳለች አሽታሮታቸው፣የብሔራዊ አርማዬ አድርገው ሊግቱኝ ሲያሟሙቅኝ ጠርጥሬአለኋ!

ሰሞኑን ስለዚህች የበርማ አሞራ ማሞካሸት በዝቶብኝ ግራ ገብቶኝ ነበር። በተለይ አውራ ጥዎሷን (peacock) ከእንስቷ ጣዎስ (peahen) ጋር ተምታቶባቸው፣ እንደቆንጆ ሴት ሲያስውቧት፣ ግማሽ አካል እህቴ በዚያን ሰሞን፣ የአንዲት ሕጻንን ከሽንት ቤት መቅመጫ ውሀ እያመላለሰች ሌሎቹን ሕጻናት ስታጠጣ የሚያሳይ ተንቀሳቃሽ ሥዕል አጋርታን፣ “አለማወቅ እንዴትጥሩ ነው?” ያለችውን ኢያሰላሰልኩ አለፍኩት። ወንዱን ፒኮክ ሲቲቱ መስላው አዳሜ ሲያሞግስ ማለቴ ነው። የወንድሜ ግጥም ግን እንከን አይወጣውም ነበር።

እንስቷ ጣዎስ (peahen) በሥዕሉ ላይ እንደሚታየው ወንዱ ይሁንታዋን ለማግኘት መከራውን ሲያኡ ሴቶ ጸጥ ብላ የምትለቅምው ናት ።

የቤት ዶሮም እኮ የአውራው ላባ ነው የሚያምረው። የሴቷም እስከዚህም ነው። አውራው (peacock) ያንን የሚያብረቀርቀውን ላባ የሚነሰንሰው፣ የሴቲቱን ልብ በፍቅር ለማማለል ነው። አውራ ጣዎሶች ሴት ጣዎስን ለማግኘት በዳንስና በላባቸው ውብት ተወዳድረው ማሸነፍ እንዳለባቸው፣ ከቢቢሲ ባየሁት ተገንዝቤአለሁ። እዚህ ላይ ማንንም ባለማወቅ ለመንቀፍ ሳይሆን (እኔም አላውቅም ነበርና) "ፒኮክ" ሲሉ ወንዱን ማለት እንደሆነ ግንዛቤ እንዲኖረን ነው።

እንግዲህ ወደ ሰሞኑ የሶሻል ሜዲያ (ፌስ ቡክ፣ ቫይበር፣ ዋትስአፕ) የእጅ ስልኬ ላይ “አንብሳውን በ*ፒኮክ” ለውጡት የሚሉ ድምጾች ሲንጫጩብኝ፣ ነገሩ እንዴት ነው ብዬ ማተኮር ጀመርኩ። የየቱን ስል፣ የአዲሱን ብሔራዊ ፓርክ ነው ተባልኩ። አዲሱ ብሔራዊ ፓርክ የት ነው ስል፣ የድሮው የምኒልክ ቤተመንግስት ነው ተባልኩ። ክልጅነቴ ጀምሮ፣ ሳያቸው ያደኩት ሁለት የአናብስት ቅርጽ ወለል ብልው ታዩኝ። ብዙም ስላገናዘብ አካኪ ዘራፌን ቀጥልኩ። በፊስቡክ የሴቷን peahen እና የአውራውን peacock ልዩነት አስረድቼ ይህቺን የአገራችን ወፍ ያልሆነችውን አርማችን እንዳታደርጓት የሚል አጭር መልዕክት አስተላለፍኩ። የአሁኑ ብልጽግና ፓርቲ፣ የድሮው ኢሕአዴግ ደጋፊዎች ዘመቻችውን አጦፉታ! “አንበሳ ጨካኝ፣ ነው፣ አንብሳ የፊውዳሉ ዓርማ ነው፣ አንበሳ ይኸ ነው፣ አንብሳ ያ ነው፣ ... “ፒኮክ” ይፍቅር ተምሳሌት ናት፣ “ፒኮክ” የብዝሀነት ተምሳሌት ናት . .. ወዘት (ኧረ ጉድ ነው!) የሚል ጩኸትን አጦፉት ። የሆነውን እንሱም የተረዱ አይመስልም ግን፣ ብልጽጋና ምንም ይሁን ምን የሚሠራው ትክክል ነው ብለው መከራከር ግዴታቸው አድረገው ውስደውታል። “ምናባታችሁን ተሆናላችሁ፣ ዐቢይ ሲፈልግ  ለጅግራ ሐውልት ይሥራ"  አንዱ ያለውን አንድ እምወደውና የማከብረው ወንድሚ አሰራጭትሎት አሳቀኝ። ጅግራ እኮ ያገሬ የቆቅ ዘር ናት ። ሥጋዋንም በልቼአለሁ። መልኳም እንደ ፒኮኮአቸው አይሁን ኢንጂ ያምራል።  ምን ገዶኝ ያስጮኸኝ ነበር እሷም ብትሆን! የነሱ ኝ ወያኔያዊ ካድሬነት ይሉሃል ይኸ ነው። በጥሞና ማስረዳት ሲገባ ይኸ ሁሉ ጡዘት የበለጠ ያነሳሳን እንደሆነ እንጂ ምንም የሚያረግብ አልሆነበረም።

የሆነ መልዕክት ደሞ፣ የጠቃልይ ሚኒስትሩን ፎቶ ይዞ፣ “ፒኮኳን ከመተችት፣ አንበሳውን ምንነት ማወቅ "የሚል ተበተነልን። ጠቅላይ ምኒስትሩ ሥራ ፈትተው መልስ የሰጡን መሰለኝና አዳመጥኩት ። ላንድ አፍታ የተባለው ያዘግጀውን ስለ አንበሳ ታሪክ አውቃለሁ የሚለውን ነው። የሚገርመው፣ አንበሳ ከመጽሐፍ ቅዱስ፣ ከእስራኤሎች መሀል የይሑዳ አርማ መሆንኑና ነገስታቶቻችንም የዚያ ዘሮች ነን ስለሚሉ፣ እነሱ በግድ እንደጫኑብን ተነተነልን። ኧረ ተው! እሺ ኢትዮጵያስ ከይሁዳ አንበሳ ትውሳ ጫንችብን እንበል፣ ቤልጀምስ? ኢራንስ? ማቃዶኒይስ? ነዘርላንድስ? ኖርዌይስ?፣ ዩናይትድ ኪንድምስ (ኢንግላንድ፣ ስኮትላንድ እና ዌልስ) ... ? እነዚህስ ክይሑዳ አንበሳ ውስደው ነው? ኧረ እየተስተዋለ! እነሱን ተውአቸው፣ ኬኒያስ ምን ሁና ነው፣ ሁለት አንበሶችን ብሔራዊ አርማዋ ያደረገችው? እንሱም መሀል የአሁይድ ዘሮች ኑረው ነው?

መለስተኛ ጥሩ ነው የምለው መልስ የምጣው ከሲሳይ አጌና ነበር።

ሲሳይ እንደሚለን ከሆነ፣ ሌሎቹ እንዳናፈሱት፣ ከምኒልክ ቤተመንግሥትም ሆነ፣ ከኢዩቤሊዩ ቤተመንግሥት ላይ የነበሩት አንበሶች ተነስተው ሳይሆን፣ ደርግ ለአሥረኛው በዓሉ ያሠራው አዳራሽ መግቢያ ላይ ለ“ፒኮኮቹ” ሐውልት እንደተሠራ አስረዳን። በጣም ጥሩ። እኛ አንበሳው ከታሪካችን ጋር የተያያዘ ነው ብለን መከራከር ስንጀምር፣ የአንበሳው ጠላቶች ደሞ “ምን አገባችሁ፣ ዐቢይ ጥሩ ነገር ሠራ። ለፒኮክ ብቻ ሳይሆን ለምን ለጅግራም ሐውልት አይሠራም ብለው ለመከራክር አኮብኩበው ሲነሱ፣ ሁለታችንም ስህተት ላይ ወደቅን። እኛ ለምን አንበሳችን በዚህች ባዕድ አሞራ ይለወጣል ብለን ስንከራከር፣ እነሱም ደሞ የተለወጥላቸው መስሏቸው ጭፈራ ጀምረው ነበር። ሁላታችንም ተሳስተናል። ሕዝቡን ይቅርታ እንለምን።

ሲሳይ በዚሁ ቢያቆም ጥሩ ነበር። አለፍ አለና፣ እሱም ስህተት ሠራ። ፒኮኮ ለአገራችን አዲስ አይደለችም አለ። ምሳሌም ሲያመጣ፣ ፒኮ ካፌና ፒኮክ መናፈሻ የታወቁ መጠሪያ ስሞች ናቸው ብሎን እርፍ። ወዳጄ ሲሳይ፣ በአዲስ አበባ፣ ፒኮክ ካፌም ገቢቼ ተሰትናግጄአለሁ፣ ቢኮክ መናፈሻም ሄጄ ተዝናንቼአለሁ። አይገርምህም፣ ያኔ ጣዎሷ እየተሽኮረመመች ባጠገቤ ብታልፍ፣ ፒኮክ መሆኗን ባላወቅኳት ነበር። የአዲስ አበባ የአገልግሎት የነግድ ቤቶች፣ ምን የማይጠሩበት የውጭ ስም አለና! ሎባርዲያ ገብቼ ብልቼአለሁ፣ ሎምባርዲያ ምን እንደሆነ እስከዛሬ አላውቅም። ኤንሪኮ ገብቼ አሮስቶ አዝዤ አንክቼአለሁ። እኒሪኮ የሰው ይሆን የ’እንስሳ ስም መሆኑን አላውቅም። የቦታ ስምም ሳይቀር ተለውጦብናል። ለመሆኑ፣ ካዛንቺስ በጣሊያንኛ የሰራተኛ ሰፈር መሆኑን፣ ፒያሳስ መሀል ከተማ (city centre) መሆንኑ ስንቶቻችን ነው የምናውቀው? ቨኑስ፣ እላፎንቴ እና የመሳሰሉት የምሽት ዳንስ ክበቦች እንዳሉ አውቅ ነበር። እነዚያ ስሞች አማርኛ ነበሩ? ፒኮክ እማ የታወቀ ቢሆን ኑሮ በአማርኛ ጣዎስ ካፌ ይሉት ነበር። ለመዘነጥ ሲባል የውጭ ስም ተሰጣችው እንጂ “ባለውለታዋን” ጣዎስ ለማስታውስ አይደለም። ምሳሌው ውሀ አይቋጥርም።

ለማጠቃለል፣ ብልጽና ቢፈልግ፣ ፒኮኳን አርማው ሊያደርጋት ይችላል። ማንም የሚከለክለው የለም። ጓደኛዬ እንዳለው፣ ሞአ ጣዎስ ዘእምነገደ እያሉ ቢቅጥሉ ምን ገዶኝ! ግን ልክ አሽታሮቷንን በሰንደቅ ዓላማችን ላይ ትላንት እንደለጠፋችሁኋት፣ ዛሬም፣ ፒኮክን የብሔራዊ ዓርማ ለማድረግ እንዳትሞክሩ ከመማጸን ጋር እጠቅያቸዋለሁ። “የዘፈን ዳርዳር እስክስታ ነው” ማን ነበር ያለው?

እግዚአብሔር ከተደቀንብን ወረርሺኝ ህላችንንም ያትርፈን።

Wednesday, 11 March 2020

በነገራችን ላይ! ዋለልኝ መኮንን የህይወቱ… የመጨረሻዎቹ ደቂቃዎች| E10 - Benegerachin Lay [Arts ...

Friday, 17 January 2020

Yalem Meketa Mekonnen


Yalem Meketa Mekonnen
5 year Memorial anniversary


Who can find a virtuous woman? for her price is far above rubies 
(Proverb 31:10).

Hard to be believe that it has been five years today, 17 January 2020 (ጥር 8 ቀን 2012 – a day difference in the calendar because of Leap Year), since Yalem Meketa (Yalem)  left this world, to join her creator, but her memory remains here among the living family members and friends. Yalem is unforgettable! Her kindness, care, humour and laughter remain always remembered.

No one misses Yalem like I do. She was my best friend, confidant, loyal, tower of support and dependable and loving wife.  She made me a better man. For a stranger who met us both for the first time together, we have always been mistaken for brother and sister and she had unforgettable jokes about that. We were inseparable until death did us apart. I have moved on, because that was what she wanted for me to do, but the void still remains unavoidable.
When I was happy, Yalem celebrated my success more than I did. Can you believe if I tell you she went to Buckingham with me when I had an interview for the position of lectureship? She was chatting with the receptionist all the time I was being  interviewed. It was so simple for her to make friends, instantly. On our way back to London, she said: "You are going to get this job"! I remember how she jumped up and down with joy like a child, when her prediction became true. 

When I was down, Yalem never doubted me that I would bounce back to form in no time. She believed in me more than I believed in myself. This was evident when I was made redundant from JSA Accounting Services and was looking for a job for one year. Yalem encouraged me and lifted me up, she stood by me and supported me and helped me to get back on my feet. When I made silly mistakes, she would just laugh as if a child faltered, but never rushed to criticise me. She was the cleverest girl I know.  She showed me the right way with loving care and corrected me gently. When I got confused, I always depended on her superior feminine instinct to sort me out. I owe Yalem so much. She is probably praying for me in heaven right now, that is why I am blessed to get another leash of life. This is not to mourn her death but to celebrate her life.

There will be prayers on Saturday 18 January 2020 in remembrance of Yalem, at London Saint Mary of Debretsion Orthodox Tewahedo Church in the morning.


Among Yalem’s families and friends, her memory lives on, positively affecting everyone.  No one would forget her. Her friends are bound by her legacy.  She lived for others more than for herself. Therefore, they carry on her task of caring for one another in a more organised way. “Yalem Friends Mutual Support Association” will be coming together on Sunday 19 January 2020 to hear reports about works done over the last year and plan for the future reaching out to support those in need.

Rest in peace, Yalem!!!

Friday, 27 December 2019

Nature's Paradox


Nature's Paradox

   Paradox is on the rise,
Drama staged in heaven;

Surprise! Surprise!
The moon obscures the sun!
Doomed, damned, dark day;
Looming shadows; chilling cold;
Perfect circle ring of ray,
Corona emits flame gold.
In a solar-lunar conflict,
Perplexing twist-turn;
Tiny moon makes an impact,
Eclipsing huge sun!
Nature is Pandora's box,
Offering infinite;
Gallery of paradox,
Book of lessons for a life.
Metaphorically speaking in every rival race,
Though victory may not last long;
Given time and space,
The weak can beat the strong.

Wondimu Mekonnen